Acil aydınlatma: Yönetmelik ne istiyor, armatür nasıl seçilir?

Elektrik kesildiğinde binadaki herkesin güvenle dışarı çıkabilmesi acil aydınlatmaya bağlıdır. Türkiye'de kuralları Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik belirler; tasarım ve test için TS EN 1838 ve TS EN 50172 standartları kullanılır.

Nerede zorunlu?

Yönetmeliğe göre acil aydınlatma tüm kaçış yollarında, toplanma alanlarında, asansörlerde, elektrik ve jeneratör odalarında ve kapalı otoparklarda zorunludur. Ayrıca şu binalarda aranır:

• Hastane, bakımevi ve eğitim binaları
• Kullanıcı yükü 200 kişiyi aşan binalar
• Zemin altında 50 veya daha fazla kişinin bulunduğu binalar
• Penceresiz binalar, oteller, yurtlar, yüksek binalar ve yüksek tehlikeli yerler

Kaç lux, kaç dakika?

• Aydınlık: Kaçış yolunun orta çizgisinde en az 1 lux. Çalışma süresinin sonunda bile 0,5 lux'ün altına düşmemeli; en parlak ve en karanlık nokta arasındaki oran 40'ı geçmemeli.
• Süre: Normal aydınlatma kesildikten sonra en az 60 dakika. Kullanıcı yükü 200 kişiyi aşan binalarda en az 120 dakika.
• Devreye girme: Şebeke kesintisinde, yangında, depremde ya da sigorta attığında kendiliğinden yanmalı.

TS EN 1838 buna ek olarak açık alanlarda (panik önleme) zeminde en az 0,5 lux, yüksek riskli çalışma alanlarında ise normal aydınlığın %10'u ve en az 15 lux ister.

Acil kit mi, ayrı armatür mü?

• Acil kitli armatür: Genel aydınlatma armatürünün içine batarya ve kontrol devresi eklenir. Kesintide aynı armatür genellikle azaltılmış güçte yanmaya devam eder; tavanda ek armatür gerekmez. NORYVEX, GUARD, GALA ve HİRA serilerimizde 1–3 saatlik acil kit seçeneği var.
• Yönlendirme armatürü: Kapı üstleri, merdivenler ve yön değişimleri için kullanılır. Yönetmelik bu işaretlerin yeşil zemin üzerine beyaz yazıyla "ÇIKIŞ" ya da "ACİL ÇIKIŞ" göstermesini ve yerden 200–240 cm yüksekliğe takılmasını ister.

Çoğu projede ikisi birlikte kullanılır: genel alanlar acil kitli armatürlerle, kapılar ve yön değişimleri yönlendirme armatürleriyle çözülür. 120 dakika gereken binalarda kitin süresini siparişte belirtmeyi unutmayın.

Kurulumdan sonra: test ve bakım

Yönetmelik, acil aydınlatmanın periyodik test ve bakımından bina sahibini ya da yöneticisini sorumlu tutar. TS EN 50172 her ay kısa bir kesinti testi, yılda bir de tam süre testi yapılmasını ve sonuçların kayda geçirilmesini ister. Bataryalar zamanla kapasite kaybettiği için yıllık tam süre testi en çok sorun yakalayan kontroldür.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; projenizde yetkili tasarımcının hesabı ve yönetmeliğin güncel metni esas alınır. Hangi alana kaç armatür ve hangi süreli acil kit gerektiğini birlikte çıkaralım.